Unia znacząco ogranicza emisje, podczas gdy w innych regionach sytuacja jest zróżnicowana

20 listopada, 2025

„`html

Unia Europejska: Redukcja Emisji i Wzrost Gospodarczy

W latach 1990-2024 Unia Europejska zredukowała emisję gazów cieplarnianych o blisko 40%, jednocześnie utrzymując wysoki, ponad 70-procentowy wzrost gospodarczy. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że największe ograniczenia emisji osiągnięto w energetyce, ale największym źródłem pozostaje nadal transport. W roku 2024 same powodzie i burze, których intensywność wzrosła na skutek zmian klimatu, spowodowały aż 18 miliardów euro strat.

Na świecie emisje CO₂ ze spalania paliw kopalnych ponownie wzrosły, a „budżet węglowy” umożliwiający realizację celów klimatycznych ustalonych w Porozumieniu paryskim jest bliski wyczerpania. Wzrost emisji idzie w parze ze zwiększonym zapotrzebowaniem na energię.

Osiągnięcia i wyzwania w walce o niższą emisję

Według raportu „Climate Action Progress Report 2025”, od 1990 do 2024 roku UE zdołała obniżyć emisje gazów cieplarnianych o 37,2% przy jednoczesnym wzroście PKB o 71%. W latach 2023-2024 unijne emisje spadły łącznie o 2,5%. Największą rolę odegrał sektor energetyczny – jego wpływ na klimat zmniejszył się w tym okresie o 8,6%. Było to wynikiem:

8-procentowego wzrostu produkcji energii z odnawialnych źródeł,
5-procentowego wzrostu produkcji energii jądrowej,
oraz ograniczenia produkcji z gazu o 8% i z węgla o 12%.

W rolnictwie zanotowano niewielki spadek emisji (o 1,2%), natomiast budownictwo oraz gospodarka odpadami utrzymały się na stabilnym poziomie. W przemyśle obserwowano minimalne zmiany: emisje procesowe spadły o 0,5%, lecz emisje spowodowane spalaniem paliw wzrosły o 0,4%. Różnice te odzwierciedlają poziomy produkcji w poszczególnych branżach przemysłu.

Transport pozostaje głównym źródłem emisji – w Unii Europejskiej ten sektor ponownie zwiększył swoją emisyjność. Wewnątrz UE wzrost wyniósł 0,7%, natomiast w przypadku transportu międzynarodowego, tj. żeglugi i lotnictwa, sięgnął aż 3%. Szczególnie w lotnictwie, mimo systemu uprawnień do emisji, nastąpił wzrost o ok. 15%.

Rozwój energetyki odnawialnej i nowoczesnych technologii

Rok 2024 przyniósł dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii. Zainstalowano około 77 GW nowych mocy, a udział OZE w produkcji energii elektrycznej sięgnął 47%. Efektywność energetyczna ulega poprawie – zużycie energii pierwotnej spadło w latach 2022-2023 o 4,1%. Unia Europejska uruchomiła też Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii.

Wyzwanie jednak stanowi wciąż duże uzależnienie od paliw kopalnych, które w 2023 roku stanowiły około 70% całkowitego zużycia energii w UE. Rozwój infrastruktury oraz sektora jądrowego i połączeń transgranicznych uznany został za kluczowe warunki dalszego postępu.

Klimatyczne i ekonomiczne skutki zmian

Choć stały spadek emisji przy wzroście gospodarczym jest dużym sukcesem UE, skutki zmian klimatu są coraz bardziej odczuwalne. W 2024 roku po raz pierwszy średnia temperatura przekroczyła o ponad 1,5°C wartość z epoki przedprzemysłowej. Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak powodzie, susze, pożary czy fale upałów, spowodowały poważne straty materialne (18 mld euro) oraz pociągnęły za sobą liczne ofiary śmiertelne. Negatywne oddziaływanie tych zjawisk zwiększa również ryzyko spowolnienia wzrostu gospodarczego, co w jednym z prognozowanych scenariuszy może obniżyć PKB UE o 2,2% rocznie do 2070 roku.

Adaptacja do zmian klimatu
Wzmacnianie odporności gospodarek
Ochrona materialnych podstaw dobrobytu

Te trzy priorytety stały się osią unijnych aktów prawnych i strategii.

Światowy kontekst zmian emisyjnych

Analizy Global Carbon Project wskazują, że w 2025 roku światowe emisje CO₂ ze spalania paliw kopalnych mogą wzrosnąć o 1,1%, osiągając rekordowy poziom 38,1 mld ton. Choć emisje związane ze zmianą użytkowania gruntów nieznacznie się zmniejszą dzięki ograniczeniu wylesiania, ogólny poziom emisji utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, a globalny „budżet węglowy” jest na wyczerpaniu. Jeśli roczne emisje utrzymają się na tegorocznym poziomie, do wyczerpania dopuszczalnego limitu CO₂ pozostały mniej niż cztery lata.

Największe wzrosty emisji obserwuje się w:

spalaniu węgla (o 0,8%),
roby naftowej (o 1%),
gazu ziemnego (o 1,3%).

Unia Europejska, odpowiadająca za 6% globalnych emisji, przewiduje wzrost o 0,4%, podobnie jak Chiny. W USA emisje mają wzrosnąć o 1,9%. Spośród branż, globalny sektor lotniczy przyczyni się do wzrostu emisji aż o 6,8%. Głównym czynnikiem napędzającym emisje nadal pozostaje rosnące zapotrzebowanie na energię, któremu czyste źródła nie są jeszcze w stanie w pełni sprostać.

Raport „World Energy Outlook 2025” przygotowany przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA) omawia wyzwania związane z polityką energetyczną i bezpieczeństwem energetycznym. Wskazuje, że światowy popyt na energię – zwłaszcza elektryczną – będzie przyspieszał nie tylko przez Chiny i kraje rozwinięte, ale także poprzez dynamicznie rozwijające się gospodarki regionów Azji Południowo-Wschodniej, Bliskiego Wschodu, Afryki czy Ameryki Południowej.

Do głównych trendów należą:

Szybki rozwój odnawialnych źródeł energii,
Powrót energii jądrowej do globalnych strategii energetycznych,
Rosnące znaczenie bezpieczeństwa dostaw surowców i energii,
Coraz większy handel technologiami energetycznymi.

Według IEA kluczową rolę w ograniczaniu globalnej emisji odgrywają inwestycje w czystą energię oraz poprawa efektywności, redukcja emisji metanu, elektryfikacja gospodarki, wdrażanie zrównoważonych paliw oraz rozwój technologii wychwytywania CO₂. Czas na podjęcie skutecznych działań drastycznie się kurczy.

„`