Dlaczego warto zainteresować się listami zastawnymi?

„`html

W październiku PKO Bank Hipoteczny przeprowadził pierwszą od niemal stulecia emisję listów zastawnych skierowaną do inwestorów indywidualnych, pozyskując ponad 1,1 miliarda złotych. Termin „list zastawny” nie brzmi zbyt przejrzyście, zdecydowanie łatwiej zrozumieć sens, gdy użyjemy angielskiego określenia „covered bond”, czyli obligacji zabezpieczonej, w tym przypadku zabezpieczonej portfelem kredytów hipotecznych.

W polskich realiach tego typu papiery wartościowe mogą emitować wyłącznie banki hipoteczne. Dotychczas było to rozwiązanie dostępne prawie wyłącznie dla inwestorów instytucjonalnych. Inwestowanie w listy zastawne kojarzy się z dużym bezpieczeństwem – wynika ono z dwóch podstawowych czynników: pokrycia kapitału oraz odsetek przez portfel kredytów hipotecznych oraz odpowiedzialności majątkowej emitującego banku hipotecznego za terminową spłatę zobowiązań.

Bezpieczeństwo inwestycji w listy zastawne

Dodatkowo bezpieczeństwo inwestorów wzmacniają cykliczne testy płynności i pokrycia, nadzór wykonywany przez niezależnych powierników powoływanych przez KNF czy obowiązkowe utrzymywanie dodatkowych buforów płynności.

Pojawia się jednak pytanie: dlaczego właśnie teraz ten instrument finansowy ma zyskać popularność wśród polskich inwestorów indywidualnych? Odpowiedź tkwi w niewielkim udziale listów zastawnych w finansowaniu kredytów hipotecznych w Polsce. W 2024 roku ich udział wynosił jedynie 3,3 procent, podczas gdy średnia dla czternastu największych krajów Europy to 31,4 procent. Pierwsze miejsca pod tym względem zajmują Dania (100 proc.), Hiszpania (39,1 proc.) oraz Włochy (37,7 proc.).

Tradycyjne metody finansowania a potrzeba zmiany

W Polsce podstawowym źródłem funduszy na kredyty hipoteczne wciąż są środki zgromadzone na rachunkach i lokatach klientów banków. Takie źródło jest jednak stosunkowo płynne i krótkoterminowe, co skłoniło KNF w połowie 2024 roku do wydania rekomendacji, aby sektor bankowy rozważył podniesienie udziału finansowania długoterminowego.

Dla instytucji finansowych kierunek jest więc jasny. A co z inwestorem indywidualnym? Po co mu listy zastawne, skoro dostępne są rządowe obligacje skarbowe?

Wartość dywersyfikacji dla inwestora

Kluczową korzyścią płynącą z włączenia listów zastawnych do portfela inwestycji jest zwiększenie dywersyfikacji ryzyka. W obecnych niepewnych czasach różnicowanie źródeł przychodów inwestycyjnych jest szczególnie istotne. Choć krajowe obligacje skarbowe cieszą się bardzo wysokim poziomem bezpieczeństwa, gwarantowanym przez stabilną sytuację fiskalną Polski oraz wysokimi ocenami agencji ratingowych (A- z perspektywą stabilną od S&P i Fitch, A2 z perspektywą negatywną od Moody’s), istnieją czynniki wpływające na zmienność cen tych papierów.

Ryzyko inwestycji w obligacje skarbowe

Jednym z głównych wyzwań jest ryzyko zmiany wartości obligacji na rynku wtórnym. Przykładowo, w latach 2021-2022 notowania „wz-tki” na GPW spadły o 7–10 procent, co było efektem gwałtownego wzrostu inflacji oraz podnoszenia stóp procentowych przez RPP. W kolejnych latach straty te udało się odrobić dzięki stabilizacji inflacji, spadkowi cen energii oraz obniżkom stóp procentowych. Niemniej, rynek obligacji zawsze narażony jest na wpływ nowych, nieprzewidywalnych okoliczności.

Unikalny potencjał listów zastawnych

W odróżnieniu od obligacji skarbowych, wypłacalność listów zastawnych powiązana jest bezpośrednio z regularnym obsługiwaniem kredytów hipotecznych przez zobowiązanych banków oraz z kondycją finansową samego emitenta. Ich cena na giełdzie może w mniejszym stopniu być uzależniona od zachowań zagranicznych inwestorów w stosunku do polskiego długu publicznego. Pokazały to nastroje rynkowe po wrześniowych zawirowaniach we Francji, kiedy tamtejszy rząd nie uzyskał większości dla planowanych ograniczeń wydatków.

Wobec wyzwań związanych z finansowaniem sektora publicznego, takich jak inwestycje w obronność czy transformację energetyczną, rozsądna dywersyfikacja portfela o instrumenty mniej skorelowane z obligacjami skarbowymi może okazać się trafnym wyborem.

• Listy zastawne to bezpieczny instrument, zabezpieczony portfelem kredytów hipotecznych.
• Ich rola w finansowaniu polskich hipotek jest obecnie bardzo niewielka, lecz przewiduje się jej wzrost.
• Inwestorzy indywidualni mogą skorzystać na dywersyfikacji portfela.
• Rynek listów zastawnych jest mniej podatny na międzynarodowe wahania nastrojów inwestorów niż obligacje rządowe.

1. Listy zastawne są emitowane przez banki hipoteczne.
2. Bezpieczeństwo inwestycji zwiększają testy płynności i pokrycia oraz niezależny nadzór.
3. Instrument ten może skutecznie uzupełniać portfel inwestora, szczególnie w turbulentnych czasach.

„`